SFO Müzesi’nde Mayıs ortasından bu yana sergilenen “Women of Afrofuturism” başlıklı sergi, Boston merkezli dijital sanatçı ve akademisyen Nettrice Gaskins’in çalışmalarını içeriyor. Gaskins, pratiğini “üretken sanat (generative art)” olarak tanımlıyor ve bu yaklaşımı, bir bilgisayar gibi sistemlerin, insanın doğrudan müdahalesi olmaksızın kendi kararlarını vererek ortaya koyduğu çıktılar olarak açıklıyor.

Sergi, Bay Area subreddit’inde paylaşılan bir video sonrası büyük bir tartışmayı tetikledi. Yüzlerce yorum ve binlerce etkileşim alan gönderide, birçok kullanıcı havalimanının yapay zekâ üretimi eserleri sergileme kararını sorguladı. Bazı yorumlarda eserler “AI Slop” olarak nitelendirilirken, yapay zekânın sanatsal üretimde insan emeğinin yerini almasına duyulan rahatsızlık dile getirildi.

Women of Afrofuturism, SFO, Museum 2025 (Fotoğraf - San Francisco International Airport)

SFO Müzesi’nin internet sitesine göre “Women of Afrofuturism”, bilimkurgu, büyülü gerçekçilik, mitoloji, tarih ve teknolojiyi bir araya getirerek Siyah deneyimini ele alıyor. Sergi; edebiyattan müziğe, modadan sinemaya ve görsel sanatlara uzanan geniş bir ifade alanında, Afrofuturizm’in uzaydan popüler kültüre ve doğal dünyaya uzanan bileşenlerini araştırıyor.

Her ne kadar çevrimiçi tartışmalarda yapay zekâ üretimi işlerin geleneksel sanatın yerini almasına yönelik eleştiriler öne çıksa da, SFO Müzesi Direktörü ve Baş Küratörü Jennifer McCabe, serginin büyük ölçüde olumlu geri dönüşler aldığını belirtiyor. McCabe’e göre, QR kod üzerinden erişilen ziyaretçi anketine ilk yedi ayda 760 yanıt geldi ve katılımcıların %92’si sergiyi olumlu değerlendirdi.

Nettrice Gaskins ise üretken sanattaki rastlantısallığın Kübizm, Dadaizm ve Sürrealizm gibi modern sanat akımlarıyla benzer bir çizgide ilerlediğini savunuyor. Yapay zekâ üretimi sanatın sanıldığı kadar yeni olmadığını vurgulayan Gaskins, ilk AI destekli sanat eserinin 1972’de üretildiğini; komut temelli sanat yaklaşımının ise 1960’lar ve 70’lerde Sol LeWitt tarafından geliştirildiğini hatırlatıyor.

Women of Afrofuturism, SFO Museum, 2025 (Fotoğraf - San Francisco International Airport)

“Bilgisayarlar sanat yapmaz; insanlar yapar,” diyen Gaskins, yapay zekâ algoritmalarının insan sanatçılar tarafından kullanılan araçlar olduğunu vurguluyor. Ona göre yapay zekâ, sanatı otomatikleştirmek için değil, insan yaratıcılığını genişletmek için kullanılan bir üretim aracı.

Gaskins, üretken sanatın tarihine dair kapsamlı bir makaleyi yakın zamanda yayımladı ve 2023 yılında Berkeley Center for New Media’da bu konuya odaklanan geniş çaplı bir sunum gerçekleştirdi.

Serginin kürasyon süreci, Afrofuturizm kuramcısı Ingrid LaFleur ile işbirliği içinde yürütüldü. Sergide yer alan tüm sanatçılara katkıları için honorarium ödendi. “Women of Afrofuturism” sergisinin, 27 Eylül 2026 tarihine kadar SFO’da ziyaret edilebileceği belirtiliyor.